የዶ/ር አብይ አህመድ ሀገራዊ ማንነት ግንባታ (nation engineering) ፕሮጀክት ችግሮች

የዶ/ር አብይ አህመድ ሀገራዊ ማንነት ግንባታ (nation engineering) ፕሮጀክት ችግሮች

በመሰረቱ የሀገራዊ ማንነት ግንባታ ፕሮጀክቶች በሁለት ከፍለን ማየት እንችላለን። አንደኛው ሀገረመንግስቱ (state) already established የሆነ የብዙሀን ማንነት አለ ብሎ ሲያምንና ያንን ማንነት እስከ ሀገረ መንግስቱ ዳር ድንበር ድረስ ያሉ ህዝቦችን በዚሁ ማንነት ውስጥ incorporate ለማድረግ ሲሞክር ሲሆን፤ ሁለተኛው ደግሞ ያሉትን ብሄራዊ ማንነቶች (majority & minority) በማሰናሰል አካታች (inclusive) የሆነ አዲስ ማንነት የመፍጠር ፕሮጀክት ነው።
.
ጥያቄው ዶ/ር አብይ አህመድ ስለ “ብሄራዊ አንድነት” እና “ሀገር ግንባታ” ሲያወራ ይሄን አሁን ከሞላ ጎደል ያለውን አቢሲኒያዊ ማንነት የሁሉም አደርጋለሁ እያለ ነው ወይስ ሁሉን አካታች የሆነ አዲስ ሀገር እንገነባለን ነው?
.
አሁን በስራ ላይ ያለው ህገመንግስት ኢትዮጵያ የብሄሮች ሀገረ መንግስት (multinational state) እንደሆነች ከግምት ውስጥ በማስገባት የተቀረፀ እና እነዚህ ብሄሮች (nations) በስምምነት አንድን ሀገር የሚገነቡበት platform ያዘጋጀ ነውና ምንም ማደባበስ ሳያስፈልግ በዚህ ህገመንግስት “አልተወከልንም” የሚሉ ቡድኖች በአፄዎቹ ዘመን ተሞክሮ የከሸፈውን እና ከእነሱ ብሄራዊ ማንነት የተቀዳውን ማንነት የሁሉም ህዝቦች ማንነት ለማድረግ የነበራቸውን ህልም ያከሸፈባቸው ቡድኖች ናቸው።
.
ሌላው የዶ/ር አብይ ሀገራዊ ማንነት ግንባታ ፕሮጀክት “sentimentalizing the already existing national identity” ነው። የዶ/ር አብን rhetoric ልብ ብሎ ላስተዋለ ሰው ኢትዮጵያዊነት- “ምስጢር ነው” “ረቂቅ ነው” “ፈጣሪ ቃልኪዳን የገባላት-ክርስትናን እስልምናን ቀድማ የተቀበለች የፈጣሪ እግር መረገጫ የሆነች” ቅብርጥሶ የሆነች ሀገር ናት በማለት already አለ ብሎ የሚያምነውን “ኢትዮጵያዊ/አቢሲኒያዊ” ማንነት sentimentalize በማድረግ በህዝቦች ልብ ውስጥ ማስረፅ ነው።
.
ዶ/ር አብይ ይህንን በመሞከር የመጀመሪያው ሰው አይደለም የመጨረሻውም አይሆንም። sentimentalizing the national identity project ግን በኢትዮጵያ በተደጋጋሚ ተሞክሮ የከሸፈ እና ያልተፈለገ ጠባሳ ጥሎ ያለፈ ፕሮጀክት ነው።
.
Sentimentalizing the national identity መጥፎ ጠባሳ ጥሎባቸው ባለፉት እንደ post-war Federal Republic of Germany, post-junta Argentina, or in post-Tudjman Croatia ሀገሮች የተሻለ ውጤት ያመጣው desentimentalize ማድረግ ነው። ዶ/ር አብይ እያደረገ ያለው ግን የዚህ ተቃራኒ ነው።

የምኒልክ እና የሀይለስላሴ የሀገር ግንባታ ፕሮጀክቶች ያልተሳኩበትን በርካታ ምክንያቶች መዘርዘር ይቻላል። ዋናው ምክንያት ግን በኢትዮጵያ የነበረው (አሁንም እየተሞከረ ያለው) የሀገር ግንባታ ፕሮጀክት በብዙ የአለማችን ሀገሮች እንደታየው “nationalizing the national minority” ሳይሆን ” nationalizing the national majority” ስለነበር ነው”
የብዙሀኑን ማንነት የአናሳው ማንነት ለማድረግ መሞከር የራሱ የሆነ ተራራ የሚያህል ፈተና አለው- የአናሳውን ማንነት የብዙሀኑ ለማድረግ መሞከር ደግሞ ከመነሻው የከሸፈ፣ ግመልን በመርፌ ቀዳዳ የማሳለፍ ትግል ነው። በኢትዮጵያ የተሞከረውም እየተሞከረ ያለውም ይኸው ነው።

Wayne Norman – negotiating nationalism, nation building, federalism and seccesion in the multinational state በተሰኘው መፅሀፍ ላይ “የብዙሀኑን ማንነት የአናሳዎች” “nationalizing the national minority” ለማድረግ በዘመናት ውስጥ ብዙ ሙከራዎች መደረጋቸውን ይገልፃል። እነዚህ ሙከራዎች እንደ Wayne Norman አገላለፅ በጉልበት አናሳ ብሄሮችን ከማጥፋት፣ ስማቸውን፣ ሀይማኖታቸውን እና ባህላቸውን እንዲቀይሩ ከማድረግ አንስቶ – አለ ተብሎ የሚታሰበውን የሀገራዊ ማንነት መገለጫዎች ማንነቱ ከተቀዳበት ብሄር ነጥሎ በማቅረብ (deemphasizing and decoupling it from its ethnic roots…) በአናሳው embrace እንዲደረግ ለማድረግ እስከመሞከር ይደርሳል ይለናል።
.
ሁለቱም መንገዶች በኢትዮጵያ ላይ ተሞክረው አልሰሩም። የአፄዎቹ የጉልበት መንገድም አልተሳካም። አሁን ያለውን አቢሲኒያዊ ማንነት ከሰሜኑ በመነጠል የሁሉም ነው ለማስባል “አማራ የሚባል ብሄር የለም” “ብሄሬ ኢትዮጵያዊ ነው” “አንዱ የሸመነውን ሌላው እየለበሰው” “አማርኛ ከብዙ ቋንቋዎች ቃላት ተውሶ” ወዘተ በሚሉ ዲስኩሮች የተደረገው ሙከራም አልተሳካም።
.
በተደጋጋሚ ተሞክረው ያልተሳኩ የማንነት ግንባታ ፕቶጀክቶችን እንደ አዲስ ቀለም ቀባብቶ ይዞ መምጣት ሀገረ መንግስቱን የበለጠ ማሳከር እና ብሄሮችን (nations) የበለጠ መለያየት ካልሆነ የሚያመጣው ጥቅም አይታየኝም።
.
ይኸው ነው።

Via Eyasped Tesfaye